Standaart, Standaard?

Dat klopt. Ik dacht dat er van het Elim-orgel in Ambacht zeker nog drie andere kopiën staan in Nederland en Duitsland.
In Ridderkerk (Den Donck) staat ook zo'n Van Vulpenorgel dat je elders in den lande vaker tegen komt. Ik heb Ridderkerk trouwens pas op orgelsite gezet: hier dus.

Het valt me trouwens op dat vrijwel al die orgels voorzien zijn van een schuifkoppeling. Iemand enig idee wat daar de reden van is?

Geld!
Een schuifkoppel is veel goedkoper dan een een 'gewone' koppel. Daar tegenover staat wel dat je al spelend niet kan koppelen omdat je er twee handen voor nodig hebt. Verder zorgt al spelend koppelen vaak voor hangers. Echt handig vind ik het dus niet, zo'n schuifkoppel.

Voor de mechaniek van een orgel is het sowieso beter om niet te koppelen tijdens orgelspel.

Dat zou ik niet precies weten, daar mag een orgelbouwer antwoord op geven. Ik heb echter met gewone koppels nog nooit last gehad van koppelen tijdens het spelen, en ik heb toch al een hele hoop orgels bespeeld!

Je hebt schuif drukkoppels. dus van boven naar beneden en je hebt schuif trekkoppels waarbij het onderklavier het bovenklavier meetrekt.

Binnen de drukkoppels zijn er 2 varianten.
Het oudste is die met nokjes die over elkaar heen schuiven.
Men dient het klavier naar voren te trekken.
De andere drukkoppel is met lange armpjes die tussen de klavieren zijn aangebracht en op een nokje schuiven wat op het onderklavier is aangebracht.
Ik meen dat men de tekeningen kan zien in Bouman & Oosterhof.

De trekkoppels zijn altijd boven de klavieren aangebracht.
Het is in ieder geval niet verstandig om door te blijven spelen omdat men dan "stuiting" kan krijgen.
Heel even loslaten-trekken- en doorspelen en dat kan snel als men een beetje handig is.
De modernere mechanische systemen uit de jaren 60 geven geen probleem met doorspelen omdat het balansen zijn die naar beneden kantelen en autonoom zijn van de toetsgang. (ook maar even kijken in Bouman....)

in vervolg op Anton's post van 4 april 2006 over het Spanjaard-orgel van de RK kerk de Heerle, klik hier even voor het vervolg en scrol naar beneden naar m'n post van vandaag.

Philip

Van Vulpen bouwde vroeger meer een bepaald type, denk maar aan type Eusebius en denk ook aan diverse huisorgels.
Overigens evenals Witte acht ik ook Van Vulpen grote klasse.

Heb eens het jubileum-orgel van Van Vulpen in de Ichthuskerk in Meerkerk bespeeld.
Ook daarvan staan er meerdere:
- Wezep (Vredeskerk)
- Bilthoven (Noorderkerk)
- Ede (ziekenhuis)

En er is een wat kleinere variant in Lexmond.

Maar dat Meerkerkse orgel is ook prachtig. Wat een klankschoonheid. Echt een juweeltje hoor!

Op zich wel verklaarbaar dat er soms gekozen wordt voor een standaardisering in de orgelbouw.

Men moet niet vergeten dat een orgel welke wordt gereproduceerd waarschijnlik goedkoper is dan elke keer een nieuwe verzinnen.
In andere branches is dit natuurlijk al heel gewoon. (woningbouw bijvoorbeeld)

Er is gedegen concurrentie. En als je door standaardisering voor minder geld een mooi instrument kan plaatsen is dat natuurlijk winst. En elk bedrijf, ook een orgelbouwer, moet winst maken en zoveel mogelijk verkopen.

En volgens mij gaat nog steeds een heel groot deel van de centjes in de ontwikkeling van het instrument zitten!

Zo kun je ook als kerk kiezen voor een goedkoper orgel. Zonder aan de kwaliteit en klankbeeld in te leveren. Dus eigenlijk een win-win situatie!

Een van de belangrijkste argumenten voor pijporgelbouw was nou juist dat een orgel speciaal voor de ruimte ontworpen kan worden.
Als de orgelmakers standaard-series gaan maken, halen ze juist één van de voornaamste argumenten onderuit......

Ach Wim, stel je nu niet te veel voor van orgelbouwers die speciaal ontwerpen voor een ruimte. Wanneer je de mensuren bestudeert van een aantal door 'beroemde orgelbouwers' gebouwde orgels, b.v. door de orgelmakers Witte, dan valt op dat deze bouwers veelal standaard mensuren gebruikten. De maatvoering van het pijpwerk - dat vaak al op voorraad gebouwd werd - is veelal identiek. Wel weet men door de intonatie van die orgels verschillen in klank te maken.

dat deed standaard dan ook: voor kleinere gebouwen het door jouw aangehaalde standaard front, waarbij de dispositie en intonatie op de ruimte kon worden afgestemd; voor grotere kerken grotere orgels.

Er is (behalve het esthetische aspect) niets op tegen om voor iedere kerkgrootte & orgelgrootte en standaard concept te hanteren, waarbinnen de dispositie en de intonatie kunnen variëren. Dit houdt de het keuzepalet transparanter en de kostprijs lager. Zodoende best slim van die jongens uit Schiedam .... had Standaard nog bestaan, had de klant vandaag de dag misschien wel kunnen kiezen uit vier standaard modellen, bijvoorbeeld

1 .Standaard - slimline
2. Standaard - midsize
3. Standaard - large
4. Standaard - extra large

per model waren dan bijvoorbeeld drie standaard-disposities mogelijk geweest:

A. grondstemrijk
B. vulstemrijk
C. tongwerkrijk

en drie intonaties:

I zacht
II dragend
III krachtig

De klant had het orgel met de computer kunnen configureren (inkl. frontkleuren & geluidsvoorbeelden; aan specifieke wensen konden tegen een geringe meerprijs worden voldaan). Bij voldoende volume hadden robots deze orgels tegen een lage kostprijs vervaardigd, volgens de opgegeven variant.

Maar helaas .... Standaard bestaat niet meer.

Philip

In elke standaard kun je afwijken.

Stel een standaard kast.
Dit is toch niet zo'n ramp. Met een kleurtje en andere zaken kun je dit redelijkerwijs aardig aanpassen aan de ruimte.

Stel een standaard windlade.
Moet toch ook mogelijk zijn om op een standaard windlade net even wat ander pijpwerk te zetten dan de standaard (binnen grenzen natuurlijk)

En de intonatie?
Nee die kun je moeilijk standaardiseren. Maar dat hoeft toch ook niet?
Een orgel afstemmen op de ruimte is ondanks enige mate van standaardisering niet uitgesloten.

En een kas ontwerpen die in je kerk past? Wie houdt je tegen? kost wel iets meer...
Een compleet nieuw orgel laten ontwerpen? Wie houdt je tegen?

Overigens is het uiterlijk van een orgel zonder meer geen argument om een pijporgel te laten bouwen. Een Elektronikagigant kan ook pijpjes voor zijn speakers zetten. En ook heeeeel spannende frontjes ontwerpen hoor.