Drie argumenten tegen het (pijp)orgel

Beste organisten,

Alhoewel dit eigenlijk geen column is maar een artikel en ik ook geen 'Admin' ben, plaats ik onderstaand artikel toch hier, omdat het de moeite van het lezen en bespreken waard is.
Let wel: het is niet van mijn hand, en ook niet mijn mening!
Groet,


Jan Peter


DRIE ARGUMENTEN TEGEN HET ORGEL

Sedert eeuwen wordt de kerkmuziek in de protestante kerken in Nederland gedomineerd door het orgel. Dat is jammer, want er zijn genoeg redenen te noemen om afscheid te nemen van het orgel, of het in ieder geval een minder prominente plaats toe te bedelen. Hieronder de drie belangrijkste.

1. Het orgel gaat voorbij aan nieuwe kerkmuzikale ontwikkelingen
Sinds de tijd dat het orgel in de kerken ingevoerd is als begeleidingsinstrument heeft de ontwikkeling binnen de kerkmuziek niet stilgestaan. Er zijn nieuwe teksten gekomen op nieuwe melodieën. In de 20e eeuw kreeg ook de hedendaagse muziek een plaats in de liturgie. Het orgel is echter in al die jaren nauwelijks ontwikkeld. Daarom biedt een kerkorgel te weinig ruimte voor het overtuigend vertolken van nieuwe kerkmuziek. Wie recht wil doen aan deze ontwikkelingen, zal moeten erkennen dat het orgel zijn hoofdrol af moet staan, en vervangen moet worden of op z’n minst samen moet spelen met instrumenten die deze nieuwe muziek wel kunnen vertolken.

2. Het orgel doet geen recht aan het gemeente-zijn
Het is een opdracht om binnen de christelijke gemeente zoveel mogelijk samen te doen, om zo een verbondenheid met andere gelovigen te creëren. Ook de muziek in de eredienst dient zo tot stand te komen: met meerdere gemeenteleden. Daarom is het goed om een muziekgroep aan te stellen, waar gemeenteleden zijn of haar muzikale talenten kwijt kunnen. Dat het orgel hiervoor minder geschikt is zal duidelijk zijn: er komt immers per dienst maar één organist aan bod.

3. Het orgel kost onverantwoord veel geld
Een van de taken van de kerk is het geven van hulp (al dan niet financieel) aan de minderbedeelde medemens. Zeker in deze wereld zijn er daar genoeg van – is het niet in Nederland, dan wel in het buitenland (Afrika). Tegen deze context is het aanschaffen van een nieuw pijporgel niet verantwoord: er worden vele honderdduizenden euro’s aan uitgegeven terwijl deze op plaatsen van armoede veel beter op hun plaats zouden zijn.
Gemeentes die toch een orgel willen kunnen met een goedkoop elektronisch orgel volstaan.

Natuurlijk ben ik het er niet mee eens.

argument 1.
Als het orgel buitenspel wordt gezet in de moderne muziek dan is het orgel hier geen schuld aan maar de componist. Waarmee ik niet wil zeggen dat slechts alleen het pijporgel geschikt is voor kerkmuziek.

argument 2.
Dit argument begrijp ik niet. Een Christelijke gemeenschap heeft meestal vele werkgroepen die samen dingen doen. We kunnen toch moeilijk allemaal muziek gaan maken in de kerk. Enkele honderden jaren geleden was het zelfs nog verboden om muziek instrument te gebruiken in de kerk. De volkszang was zonder orgelbegeleiding. En samen zingen is toch ook iets samen doen.

argument 3,
Mag de lof aan onze Schepper niets kosten? Moet onze God het doen met een feesttoeter en een gitaar bij de Wibra vandaan?
Ik meende te lezen dat de Arks des Verbonds ook met goud beslagen was.
Er was ooit een verwijt aan moeder Theresa dat ze te veel tijd met bidden verknoeide. In die tijd had ze ook zieken kunnen helpen. Gebed en lofzang is onze accu voor de Caritas. En deze accu moet je goed onderhouden.


dat was dus mijn mening

Van wiens hand is dat artikel JP ?
Komt het uit een publikatie of is het een mening van iemand uit een bestuur of een kerkenraad of gewoon een beminde gelovige ?

Ik kreeg het doorgemaild, zonder vermelding van auteur en bron.
Ik moet zeggen dat de eerste twee argumenten ook nieuw voor mij waren, het laatste had ik vaker gehoord.

Het pijporgel vervangen voor begeleiding van koorzang of gemeentezang door een electronicum......daar komt het op neer weer blijkbaar.
Het orgel als stuwende kracht in zijn geheel weglaten is al helemaal ondenkbaar.
Of moeten er strijkorkesten komen ?
De schrijver van het artikel is in ieder geval een knurft(in) die niets begrijpt van de muziekcultuur.

En van punt 3 lust ik er nog wel ééntje....
Zeg dat mens dat het misschien een "optie" is om de hele kerk af te schaffen en al het geld weg te geven naar de hongerende kindertjes in Afrika.
Ook vind ik dat de schrijver van het artikel zijn/haar have en goed moet veilen om tenminste één dorp te kunnen redden...
Meestal houden ze dan stil.
Het zijn me een partijtje "filantropische" hypocrieten zulk soort lui.

ik geloof dat de kerk toch al genoeg doet voor de arme kindjes gelukkig wel zo zie je maar dat een kerk onmisbaar is. En een orgel is onmisbaar voor een kerk. ik heb eens ergens gelezen dat er iemand 2 mensen na afloop van een trouwdienst tegen elkaar zeiden van : wat was het heerlijk om weer eens met een kerkorgel te zingen. Dat combo bij ons is ook niet alles

Zo zie je maar weer

groeten Pim

Jij drukt je nog netjes uit, Nico. Het hele artikel is de grootste ONZIN en het is het niet waard om er nog verder woorden aan vuil te maken! De schrijver van het artikel is een cultuurbarbaar/barbarin (barbares?)

Het meest trieste vind ik eigenlijk wel dat het artikel is geplaatst zonder dat er een naam onder staat van een 'verantwoordelijke'

Ik ben het met Ton eens dat dit soort artikelen het niet waard zijn om er nog serieus iets over te zeggen. Ik wil hierbij ook een oproep doen aan de plaatsers van zulke artikelen : overweeg, voor je over gaat tot plaatsing, eens of je een stuk van 'onbekende herkomst' zo wil doorgeven. Zeker als je zelf aan aangeeft het er niet mee eens te zijn.

Anderzijds kan ik JP wel begrijpen: zulke onzin vraagt eigenlijk om een reactie, maar is het niet waard.

Even in reactie op Pim, die schreef

Een paar jaar geleden heb ik een scriptie gemaakt over de gemeentezang. Daarbij heb ik ook geciteerd uit zowel enkele artikelen uit verschillende bladen als uit een discussie die toen op de groep [organist] liep. Essentie van een aantal opmerkingen uit de hoek van Pinkstergemeenten /evangeliegemeenten : Band en koor (Gospelgroup) zingen, de aanwezigen (gemeente) zwijgt. Dit heeft dan meerdere redenen : Band en koor worden elektronisch erg opgepept zodat het soms oorverdovend wordt, ritme's zijn voor een muzikaal niet gevormde gemeente nog nauwelijks te volgen én veel liederen worden in een vreemde taal gezongen. Kortom : de gemeente voelt zich 'buitenspel' gezet (om maar eens een actuele term te gebruiken). En zijn we dan niet precies weer terug bij de situatie van eeuwen geleden? Was het ook voor de reformatie niet zo dat de Priester en het Koor de hoofdmoot in de liturgie vervulde ? Het Volk, de gemeente zat er voor spek en bonen bij omdat er geen rol was én omdat men de taal (Latijn) meestal niet kon volgen.

Een aantal maanden geleden las ik in de Visie (het programmablad van de EO) een zeer boeiend artikel over de Macdonaldisering van de kerk. Nee, dat kwam niet van een 'zware' gereformeerde predikant, het kwam van een, ik meen Doopsgezinde predikant. Hij maakte kenbaar zich grote zorgen te maken over de gang van zaken in veel gemeenten. Jammer allemaal maar waar.

Meer plaats voor andere muziekinstrumenten is heel mooi. zolang de kwaliteit goed is (wat ook bij orgelspel niet altijd het geval is). Argument 1 zit zeker wel iets in.

Argument 2 lijkt mij niet van toepassing, ook bij andere muziekinstrument zal het aantal betrokken gemeenteleden zeer beperkt zijn (tenminste als ook terechte kwaliteitseisen gesteld worden).

En tja de kracht van argument 3 hangt sterk af of je dit criterium ook met betrekking tot andere zaken gebruikt, zoals het kerkgebouw, e.d. Ik neem aan dat alle medewerkers op vrijwillige basis werken, dat ook het goedkoopst mogelijke onderkomen voor samenkomst gezocht wordt (bijvoorbeeld een boerenschuur) etc...

Valt mij op dat men in reacties een en ander gelijk invult met combo groepen e.d., het kan en gebeurt ook anders: met fluit, cello, piano/vleugel als aanvulling/afwisseling.

Overigens, een vleugel vind ik in 'moderne' gebouwen vaak fraaier klinken.

In moderne gebouwen zonder nagalm dan..........

Inderdaad, maar daar zijn er nog aardig wat van.

Wanneer de schrijver van het artikel hier nou eens aan refereerde...

"In sommige gortdroge kerken klinkt een vleugel gewoon beter dan een orgel"

Dat klinkt in ieder geval een stuk genuanceerder dan de 3 argumenten waar die onbekende schrijver mee aan komt.

Ongenuanceerd zijn ze zeker!

Met verwondering heb ik de column over argumenten tegen het (pijp)orgel gelezen. Ik mis in de discussie argumenten als het orgel als cultureel erfgoed. Dankzij kerken is er immers in de loop der eeuwen een (liturgische) muziekcultuur ontstaan met een schat aan zowel instrumenten als ook aan muziekliteratuur die ons en ons nageslacht verplicht om dit in stand te houden. Dat er hiernaast ook andere vormen van muziek binnen de kerkmuren worden bedreven, is zeker waar. Als ik denk aan de zestiger en zeventiger jaren met de jongerenkoren en combo's, ach ik heb er zelf aan meegedaan, maar het verschijnsel is op een enkele uitzondering na een zachte dood gestorven. Maar het pijporgel heeft het allemaal toch overleefd.

Wat mij zelf als organist in de kerk wel aanspreekt is het levende van een orgel: het ademt, geeft pneuma (is ook geest). Je kunt een pijporgel haast vergelijken met een kerkgemeenschap: elke pijp heeft z'n karakter. Soms prominent aanwezig, vaak ook een stille ondersteunende functie. Soms alleen maar sprekend in combinatie met andere stemmen. Af en toe ontstemd. Kortom een instrument vol symboliek: dat boots je toch niet na met luidsprekers?

Ik vind daarom de column een product van iemand die eigenlijk niet goed weet waar hij/zij het over heeft.

Frans,

daar ben ik het helemaal mee eens. Het kerkorgel heeft inderdaad de tijd overleeft en wij als organisten / orgelliefhebbers zijn verplicht om dit cultureel erfgoed in stand te houden en over te dragen aan volgende generaties. Het is gewoon veel te mooi en te boeiend om dit zomaar verloren te laten gaan.