Maarschalkerweerd-orgel Delft gerestaureerd, misschien wel de mooiste MSW

Het imposantie drie-klaviers orgel uit 1893 van de firma Maarschalkerweerd & Zoon in de Maria van Jessekerk wordt gerestaureerd door Elbertse Orgelmakers. Hierbij worden de in 1931 door Vermeulen geplaatste pneumatische kegelladen weer verwijderd en wordt de oorspronkelijke mechanische tractuur met Barker-hefboom gereconstrueerd, met behoud van de in 1931 uitgebreide klavieromvang (pedaal d' naar f' en manualen van f''' naar g''')

Inmiddels zijn Hans Elbertse en medewerkers begonnen met de opbouw van het instrument, hetgeen tot ongeveer mei zal duren. Daarna volgt de intonatie zodat het orgel in het najaar in gebruik kan worden genomen.

Hou voor het verdere verloop de site van organiste Petra van Veenswijk in de gaten, waar regelmatig updates worden geplaatst.

Al voor de restauratie klonk het orgel indrukwekkend en vond ik het misschien wel het mooiste instrument van Maarschalkerweerd. Elbertse heeft de afgelopen decennia vele Maarschalkerweerd-orgels op geslaagde wijze gerestaureerd. Ik ben dan ook erg benieuwd naar het eindresultaat van de restauratie.

Foto: Piet Bron

in de Orgelvriend van februari zijn bij het artikel over het 40 jarig orgelmakersjubileum van Hans Elbertse op pagina 9 enige foto's geplaatst van speeltafel en tractuur inclusief de Barker-hefboom, opgesteld in de werkplaats van Elbertse in Soest.

Wordt dit weer knoppen hangen of is men zo verstandig geweest om, ik durf het haast niet te zeggen, een setzer in te bouwen?

ik verwacht knoppen hangen / treden drukken (het orgel had oorspronkelijk een Combinatietrede voor het Hoofdwerk), aangezien het een restauratie naar 1893 en geen nieuwbouw met gebruikmaking van bestaande materialen betreft

misschien kom je toch nog aan je 'trekken' uhh Setzers: op haar site vermeldt Petra Veenswijk dat de oude Vermeulen-speeltafel in oktober 2008 naar de Elandstraatkerk (O.L.V. Onbevlekte Ontvangenis, onderdeel van de parochie H. Ignatius van Loyola) in Den Haag is overgebracht. Op de www.orgelelandstraatkerk.nl lezen we 'Er wordt een geheel nieuwe speeltafel geplaatst, voorzien van Setzer-combinaties. De geprogrameerde registerinstellingen kunnen worden weggeschreven op een USB-stick.'. Volgens de gegevens die Piet Bron heeft verzameld, bevat het orgel pijpwerk en andere 'materiaal' van de firma Maarschalkerweerd & Zoon uit 1890. En zo is het cirkeltje weer rond.

Inmiddels is het programma van de ingebruikname van het gerestaureerde Maarschalkerweerd-orgel bekend. Zo zal Petra Veenswijk op zaterdag 24 oktober het openingsconcert verzorgen, wordt op zondag 25 oktober in de dienst de mis in fes van C.M. Widor ten gehore gebracht en vindt er van vrijdag 6 tot en met zondag 8 november een mini orgelfestival plaats, waaraan naast Petra Veenswijk de organisten Ignace Michiels en Ben van Oosten hun medewerking verlenen. Het programma is zeer gevarieerd en bevat naast orgel-solo concerten ook een concert voor orgel en orkest (Poulenc) en voor de kinderen een heus sprookje met orgelmuziek. Voor verdere details zie de site van Petra Veenswijk onder de 'registerknop' Actueel.

Mee eens Philip. Veel mooier dan die in het Concertgebouw bijvoorbeeld, maar daar is dan ook heel eigenwijs bij de laatste 'restauratie' door orgelbouwer en adviseur aan het Maarschalkerweerd concept geknoeid. (Ach ja, zij wisten het veel beter dan Michael zelf). Sneek vind ik ook een mooie Maarschalkerweerd, al is ook daar bij de laatste restauratie niet alles even goed uit het stof herrezen. Waarom zitten orgelmakers, die te weinig affiniteit hebben met de romantische orgelbouw, tóch met hun tengels aan dat soort orgels? Wat zegt u? Er moet brood op de plank? Ja, dat snap ik, maar er zijn meer orgelmakers in Nederland, die ook wat te eten willen hebben en die een ietsiepietsie meer verstand hebben van dit soort orgels?

Ik heb van dit orgel een mooie CD, volgespeeld door Petra Veenswijk. Die CD is reeds lang niet meer verkrijgbaar. Het betrof een Jubal uitgave. De opname was verre van vlekkeloos, maar de werken en het spel van de organiste vergoeilijkten alles; ik draai hem nog regelmatig, maar dan in een verbeterde versie. De hinderlijke ruis, het gebrek aan dynamiek en het ontbreken van laag in de opname heb ik redelijk goed via een editing programma kunnen wegnemen. Wat mij betreft neemt ze exact dit programma van deze CD opnieuw op, straks op haar gerestaureerde orgel. Dan hebben we gelijk ook een uitstekende mogelijkheid de restauratie op zijn merites te beoordelen. En werken van Pierné, Guilmant, Gigout, Vierne, Mulet en Duruflé mogen zich nog steeds verheugen in de warme belangstelling van orgelminnend Nederland, net als in 1991.

Mee eens; onder m'n 30 cd's van Maarschalkerweerd-orgels neemt deze uitgave nog altijd de nummer één plaats in. Onbegrijpelijk dat van dit instrument nooit meer cd opnames zijn verschenen, behoudens in de cd-box 'Orgels in Nederland', waar Petra Veenswijk de Passacaglia van Hendrik Andriessen en de Rêverie van Bonnet in Des speelt.

Over je opname voorstel: ik weet niet of de organiste hier voor is te porren en alle registraties nog mogelijk zijn (het orgel had sinds de ombouw naar buizenpneumatiek 12 koppels, een verdubbeling van het oorspronkelijk aantal 6). Tevens zou exact dezelfde opname apparatuur op exact dezelfde locatie met exact de zelfde instellingen moeten worden gebruikt.

Wellicht toch een beter idee om op 24 oktober gewoon te gaan luisteren (er wordt dan tevens een cd uitgereikt .....) en later nog een keer in een lege kerk, omdat ik verwacht dat het aardig storm zal lopen bij de ingebruikname.

Inmiddels heeft ook Orgelnieuws melding gemaakt van de restauratie. Klik hier om naar het artikel te komen.

Hierbij het interessante programma van het inwijdingsconcert van a.s. zaterdag 15.00 uur. Voor verdere informatie over parkeren, de rest van het programma, etc. klik door naar de site van Petra Veenswijk.

• Fantaisie en Mi bémol majeur (1857) - Camille Saint- Saëns (1835-1921)
• Fantaisie in Ut majeur, opus 16 - César Franck (1822-1890)
• Carillon de Westminster; uit: 3me Suite, Pièces de Fantaisie, opus 5 - Louis Vierne (1870-1937)
• Communion: "Ecce Panis Angelorum", opus 59; uit: l´Organiste pratique - Alexandre Guilmant (1837-1911)
• Symphonie no. 2, opus 20 - Louis Vierne (1870-1937)
  a. Allegro
  b. Choral
  c. Scherzo
  d. Cantabile e. Final

een eerste korte impressie: een geweldig instrument dat zelfs met een volle kerk (zaterdag ruim 800 concertgangers, zondag naar schatting rond de 700 kerkgangers) goed klinkt. Verder was er een groot gedeelte van de (RK) orgelwereld aanwezig. Voor wie meer wil horen en zien zijn er inmiddels een cd en een restauratieboekje bij de kerk verkrijgbaar.

Wie is er nog meer geweest? Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen.

Is al bekend wat Ignace Michiels 6-11 gaat spelen? Misschien dat ik dan ga luisteren.

Een mooi toegankelijk programma JP.
Guilmant (oa Lift up your hands), Peeters (Concert piece), Dupré (Pre + fug si majeur), Hidas (toccata) en nog meer, maar dat weet ik zo snel niet meer.

Interessant programma!