Een recensie schrijven, kan en mag alles?

Sja, het is en blijft wel een leerling van Willem Hendrik Zwart denk ik. Die liet ook wel eens steekjes vallen. Ik herken er hier toch wel iets in. Aan de ene kant met 'gevoel' en 'muzikaal gespeeld' lijkt het wel wat op Zwart. Asma e.d. vind ik beheerster spelen hoewel hij ook uit z'n dak kon gaan. Maar dat was toch ondergeschikt aan de muziek. Dat vind ik hier niet zo. Het bezorgd me in ieder geval ook geen kippenvel.

Groet,

Jan Willem

Die speelstijl waarbij techniek volledig ondergeschikt lijkt te zijn aan 'het gevoel' lijkt door sommige mensen tot standaard verheven te worden. Het maken van fouten (ongelijke aanslag en grote temposchommelingen) wordt gezien als 'gevoelig' orgelspel. Dat kán redelijkerwijs toch niet de bedoeling zijn!?

Feike Asma had iets wat al zijn zogenaamde navolgers missen, op een enkeling na. Hij greep je met zijn spel bij de kladden en liet je niet meer los tot de laatste noot uitgeklonken was. Daarin was deze man uniek. Zijn navolgers denken: als wij nu ook een beetje wild gaan spelen en een opbouw maken naar een climax aan het eind, dan zitten we goed. Niet dus. Ik hoor die navolgers ook veelal alleen Feike imiteren wanneer het geestelijke liederen betreft en dat was nu juist waar Feike wel van hield, maar muzikaal weinig waarde aan toekende. Laten al die navolgers nu ook eens de grote literatuurwerken pakken, zoals Feike dat deed. Ik hoor van deze mannen geen Liszt, Reubke, Reger, Vierne, Messiaen, om er maar eens een paar te noemen, die Feike wel regelmatig op de lessenaar had staan.

Intussen ben ik wel nieuwsgierig geworden naar die CD van Jan Peter; ik zal de fragmenten eens gaan beluisteren op de site van Marien.

En wat Willem Hendrik Zwart betreft: het spijt me, maar de man had naar mijn mening gewoon te weinig techniek in huis. Ik heb hem heel wat keren gehoord, zoals jullie weten komt mijn moeder uit Kampen en met de feestdagen was het vaste prik de Bovenkerk te bezoeken voor het orgelconcert. Ook de werken van Jan Zwart en van hemzelf zaten vaak vol fouten, hij was gewoon een slordige speler, al die keren dat ik hem hoorde, ook op de zaterdagmiddagen, maar goed, daarvan kon ik me nog voorstellen dat hij daar niet veel belang hechtte aan uiterst verzorgd spel. Door de jaren heen had hij wel goed leren omgaan met het orgel en hij kon zeker wel geestelijke liederen gevoelig brengen, maar voor mij moet er toch in ieder geval ook sprake zijn van een zeker vakmanschap, dat wil zeggen: gewoon steeds de juiste toetsen indrukken en het pedaal niet steeds erachteraan laten komen en als het te moeilijk wordt, gewoon een paar noten overslaan. Hij had er hoorbaar gewoon erg veel moeite mee kortom.
Zijn triosonates van J.S. Bach, die ook op CD verkrijgbaar zijn, spreken wat dat betreft voor zichzelf. Ik ben bang dat Bach daar niet tevreden over zou zijn..........

Ja en nu valt natuurlijk de schare bewonderaars van hem over mij heen. Het zij zo.

Ik begrijp wat je bedoelt, Feike was echt en wat hem nadoet....... nou ja
Dit betekent niet dat kritiek niet mogelijk is, na een tv-uitzending waar Feike de Ciacone in d van Pachelbel speelde heb ik hem gebeld en gevraagd of hij het cyclisch karakter van het stuk wel begrepen had....hij reageerde boos en verdrietig, de andere dag belde hij me en vertelde me dat hij dat nu pas zag, dus geen opbouw naar gedaver maar terugkeer naar verstilling.
Iemand die zo tot zelf-analyse kan komen verdient een eerlijke benadering maar geen trap onder de gordel.

Mee eens Fulps. Hij kon er soms ook een puinhoop van maken. Ik weet het niet meer zo uit mijn hoofd, maar op de radio werd live een jubileumconcert van Feike te Maassluis uitgezonden, ik meen eind jaren '70 of zo. Hij had allemaal modern werk uitgezocht, maar het ging die avond niet al te best en dat nog wel voor een live-uitzending. Misschien had hij de zenuwen gekregen, ik weet het niet. Dapper was het wel, maar ik dacht: had maar wat eenvoudiger stukken gepakt Feike.......

Dat roept bij mij een vraag op: in hoeverre moet een recensent zelf muzikale bagage hebben, gekwalificeerd zijn als organist etc.? Als hij niet goed kan spelen, kan hij dan wel een goede recensie geven?

Dat is wel lastig, er zijn best de nodige mensen die geen noot kunnen spelen, maar die wel dusdanig veel muziek luisteren en kennis van allerlei zaken hebben dat ze heel goed op de hoogte zijn van alle verschillende speelstijlen, genres, alle mogelijke literatuur met de daarbij "horende" uitvoeringspraktijken etc.
Zulke mensen zijn denk ik heel goed in staat een goede recensie te schrijven.
Ik denk dat het belangrijkste punt voor een goede recensie schrijven is om een cd neutraal te benaderen, dus los van persoonlijke smaken en voorkeuren. Je proberen te verplaatsen in wat de betreffende musicus tracht te bereiken met zijn cd, welk publiek dat hij ermee wil bedienen etc.
En dat is denk ik zelf heel erg moeilijk.
Bij veel recensies van beroepsmusici heb ik trouwens nogal eens het gevoel dat er toch iets van elkaar het succes niet gunnen om de hoek komt kijken.

Henk gaat nog verder dan de stelling dat 'een recensent behoorlijk orgel moet kunnen spelen' en vindt blijkbaar dat een recensent CD's of concerten moet geven. Zo lees ik tenminste de zin 'jammer dat mij geen muzikale prestaties van de heer van de Wege bekend zijn.' Onzin wat mij betreft.

De discussie in dit topic leidt wel tot een bijzonder profiel van een recensent:
1. Er moet altijd een aanbeveling komen, want 'voor iedere CD is er publiek'
2. Hij moet orgel kunnen spelen en opnamen op de markt hebben gebracht
3. Hij mag niet zijn eigen visie als maatstaf nemen

Wat is dan nog het verschil tussen het insturen van een CD ter recensie en het plaatsen van een advertentie waarin de CD wordt aangeprezen, behalve de kosten?

Natuurlijk moet de recensent muzikaal geinformeerd zijn, maar het is volstrekte flauwekul om te beweren dat hij ook orgel moet kunnen spelen en eigenlijk ook nog beter dan de gerecenseerde om een (kritische) recensie te mogen schrijven. Het is eerder omgekeerd: aangezien het publiek dat mogelijk belangstelling heeft voor een cd voor het grootste deel uit niet-organisten bestaat, heeft dit publiek juist veel meer aan een recensie van iemand die zelf niet in het vak is, maar wel voldoende muzikale bagage heeft om een onderbouwd oordeel te geven.
De muzikale prestaties van de recensent doen er niet toe, wel de muzikale bagage en die kan heel goed opgebouwd zijn uit passieve omgang met muziek. Verder mag een recensent van mij in zijn oordeel best zijn eigen voorkeuren door laten schemeren of nog liever expliciet etaleren. Daarvan wordt de recensie alleen maar informatiever. Aan een heel neutrale recensie heeft niemand iets. Immers, juist ook de liefhebbers van 'wilde' Magre stijl weten nu dat juist deze cd iets voor ze is en dat Magre met deze cd niet de saaie mainstream weg is opgeslagen (ik formuleer het maar even uit perspectief van de Magre fan).
Daarom moet je iets vooral ook niet te snel te ver vinden gaan. De grens is wat mij betreft opmerkingen van persoonlijke aard en wat dat betreft gaan de laatste zinnen te ver, voor het overige is er helemaal niks mis mee.

Kortom, volgens mij moet de recensent juist aan de tegenovergestelde kwalificaties van 1, 2, en 3 voldoen

Cor, dit moet ik tegenspreken hij kon beslist spelen, toegegeven...het was vaak wat wild en een tikje slordig maar hij was beslist een vakman.
Als je ook kijkt naar zijn opleiding:
"Na de tweede wereldoorlog studeerde hij aan de conservatoria te Amsterdam en Utrecht bij Simon C. Jansen, George Stam, Stoffel van Viegen en Dr. Willem Mudde."
Ook mij irriteerden de slordigheden, ook dacht ik als ik hem zag dirigeren:
"moet het nou zo erg fout?" Maar toch had ik grote waardering voor hem als mens en als musicus.

De opleiding die een organist heeft gehad zegt lang niet alles over die organist. Ter vergelijking: Ton Koopman heeft ook bij Simon C. Jansen gestudeerd.
Wim Magré heeft overigens ook gewoon zijn studie bij Dorthy de Rooy in Zwolle afgemaakt.

Cor, dit moet ik tegenspreken hij kon beslist spelen, toegegeven...het was vaak wat wild en een tikje slordig maar hij was beslist een vakman.

Ik heb niet gezegd dat hij helemaal niet kon spelen Fulps, maar hij had voor mijn gevoel te weinig techniek in huis. Je zegt zelf: hij was vaak wat wild en een tikje slordig. Nou, dat is voorzichtig uitgedrukt; ik heb hem NOOIT foutloos horen spelen en heb zeker 50 concerten van hem 'uitgezeten'. Je kunt je opleiding gevolgd hebben bij de beste orgelpedagogen ter wereld: wat er niet in zit, komt er niet uit. Ik denk ook wel eens: je bent maar mooi klaar in zo'n familie Zwart: iedereen verwacht dat je vanzelfsprekend organist wordt en de sterren van de hemel speelt. En anderszins ook: wel, mijn achternaam is Zwart, een bekende naam in de orgelwereld. Laat ik dus daar mijn graantje van meepikken. Dit laatste was bij Willem Hendrik niet het geval; de man was zeker bevlogen en geen calculerend mens. Maar hoe bevlogen ook, dat betekent nog niet dat je een echte virtuoos bent, die moeiteloos met naar verhouding weinig studie, geweldig de moeilijkste literatuur zó speelt, dat het publiek ademloos toeluistert en er helemaal in opgaat. Die organisten zijn er gelukkig, in de verschillende genres, voor elk wat wils. Ik kan intens genieten als ik Dick Koomans hoor in de Oude Kerk te Amsterdam, op het middentoon gestemde kleine orgel, terwijl hij Sweelinck, Philips, Bull etc speelt. Je hoort iemand, die volledig boven de materie staat, schijnbaar moeiteloos alles kan, in de huid is gekropen van die componist. Juist dat miste ik bij Willem Hendrik, maar niet alleen bij hem hoor, dit geldt helaas voor velen, ook in de zogenaamd authentieke hoek en zoals jullie inmiddels weten: ik word van Olivier Latry ook koud noch warm. Evenmin van clown Jean Guillou en Daniël Roth krijgt mij ook niet op het puntje van mijn stoel. Okay Henk, kom er maar in...

Gelukkig maar Cor, dan zouden we samen op 't puntje van een stoel moeten zitten en daarvoor is het veeeeel te warm

Ik hoor overigens Daniël Roth graag spelen, liever als Guillou. Al zou ik willen dat ik de helft van de techniek van Guillou bezat 'k zou die dan wel anders gebruiken denk ik.

Via via hoorde ik van een zeer bekend Nederlands organist zijn mening over de recensie m.b.t Magré. Hij zei dat hij de toon van de recensie wel snapt en er ook wel om gelachen heeft, alleen de laatste alinea was onder de maat.
Hij snapt Magré niet, die speelde pas geleden op een concert namelijk feilloos en perfect een moeilijk werk van Vierne, maar eindigt dan met een koraalbewerking van Asma of WH Zwart, waarbij het gestamp en gejotter/gelidder niet van de lucht is. 'Dat heeft zo'n jongen toch niet nodig', zou Herman Finkers zeggen

Hij KAN het ook best, maar dan moet ie het ook DOEN! Het is helemaal niet uitgesloten dat iemand die doorgaans orgels laat janken in Asma en Zwart een keurige Bach, Vierne of wat dan ook kan neerzetten, maar sommige mensen, en dat weten we allemaal wel, menen dat Asma en Zwart het best uit de verf komen op zo'n zwabberend orgel (Tutti + tremulant en dan de organist ook nog een lekker shaken enzo).

En dat is inderdaad helemaal niet nodig. (zucht)