Camil van Hulse: Belgische laatromantiek uit de VS, een overzicht

[Philip van den Berg]

Een nog onbekende maar erg interessante organist, pianist en componist is Camil Van Hulse (Sint-Niklaas, België, 1897 - Tuscon, Arizona 1988). Hij krijgt les van z’n vader Gustaaf van Hulse (componist, organist van de dekanale locale Sint-Niklaas kerk en leerling van Edgar Tinel) en daarna van Edward Verheyden, Lodewijk Mortelmans, Frans en Constant Lenaert aan het conservatorium te Antwerpen en Arthur de Greef te Brussel. In 1919 volgt hij z’n vader op als organist in Sint-Niklaas. Na het afsluiten van z’n studie emigreert hij in 1923 om gezondheidsredenen naar Tuscon in Arizona, Verenigde Staten, waar hij het jaar daarna organist wordt van de All Saints Church en het Tuscon symfonieorkest opricht. Ook maakt hij furore als concertorganist en componeert hij een groot oeuvre (in totaal 130 werken), waarvan meerdere stukken voor orgel. Z’n stijl is laat romantisch vermengd met nieuwe invloeden zoals het expressionisme.

De getalenteerde jonge belgische organiste Laure Dermaut (ex-leerlinge van Ben van Oosten; master classes bij o.m. Daniel Roth en Michel Bouvard) zal morgen 24 maart om 20.00 in het kader van haar eindproject aan het Conservatorium van Gent in de Sint-Stefanuskerk aldaar een buitengewoon interessante concert verzorgen. In deze kerk staat een drieklaviers orgel van Cavaillé-Coll leerling Philippe Forrest met 35 registers. Onder de titel ’Een muzikale tocht doorheen het Waasland, met een uitstapje naar Amerika’ zal ze werken ten gehore brengen van Edgar Tinel (1854-1912), Gabriel Verschraegen (1919-1981) en Camil Van Hulse. Hierbij zal Femke Deroo een lezing houden over de levens van genoemde componisten. Tevens zal Laure Dermaut haar nieuwe cd presenteren met werken van bovenstaande toondichters, opgenomen op het Stalhuth/Jahnorgel in Dudelange, Luxemburg en uitgebracht in samenwerking met de locale orgelvereniging ‘De Principaal’. De cd bevat onder meer de zeer boeiende ‘Symphonia Elegiaca’ van Camil van Hulse, een stuk dat nog niet eerder integraal werd uitgebracht. Na afloop kan in het Augustijnenklooster, waar de kerk toe behoort, het (kloosterbier)glas worden geheven. Ook belangrijk voor ons hollanders: de toegang is gratis; de bijdrage voor het programmaboekje mag zelf worden bepaald.

Hierbij al vast een dubbele voorproef:
- Last Judgment (part 2 of Symphonia Elegiaca) - Camil van Hulse - http://www.youtube.com/watch?v=Ptx2jQDx_as
- Toccata h klein – Gabriël Verschragen - http://www.youtube.com/watch?v=sETOKnffiOI

Bronnen en verdere informatie
- http://nl.wikipedia.org/wiki/Camil_Van_Hulse (geschreven door Laure Dermaut)
- http://www.deprincipaal.be/De_Principaal/E...re_Dermaut.html
- http://www.animato.nu/cds/symphonia+elegiaca_78

[Philip van den Berg]

enige composities voor orgel solo vermeld ik hieronder. De data betreffen meestal het moment van publicatie. Het is niet uitgesloten dat sommige losse stukken ook in een verzamelbundel voorkomen.

Met opus nummer:

• Opus 39 - Toccata for grand organ (1946)
• Opus 52 - Festival Postlude on "Veni creator spiritus." For the organ. (1948) (soms ook, waarschijnlijk foutief, als 'Festival Prelude etc.' aangeduid
• Opus 53 - Symphonia mystica (1953) - hier een opname van het Scherzo door Gabriel Dessauer
• Opus 56/1 - Ricercata quasi fantasia sopra B. A. C. H. (1949)
• Opus 58 - Fantasia contrappuntistica sopra "O filii et filiae." (1949)
• Opus 62 - Gaudeamus (Toccata-fantasy) (1953)
• Opus 63 - Lamentoso for organ (1951)
• Opus 65 - Jubilee Suite (1951)
• Opus 66- St. Louis, King of France: symphonic poem in seven tableaux, for organ (1954)
• Opus 68 - Devotional Moments for Organ, Book 1 (1951)
• Opus 73 1-3 - Three Short Pieces for Organ (1951)
• Opus 73/4-6 - Three interludes (1951)
• Opus 73/7-9 - Three chorale preludes (1951)
• Opus 73/10 - Chorale-fantasy on St. Magnus (1952)
• Opus 76/1? - Five Christmas fantasies (1951)
• Opus 76/1 - Father Brebeuf's carol (1951)
• Opus 76/2 - Papago Christmas (1951)
• Opus 76/3 - Papago Christmas (Based on a flute call and two authentic Indian Melodies collected at the Papago Reservation, south and southeast of Tucson, Arizonia) (1951)
• Opus 76/3 (!) - Yuletide echoes: fantasy on old English carols
• Opus 76/4 The child Jesus in Flanders: On the chant 'Puer natus est nobis' and two old Flemish carols. (1951)
• Opus 76/5 - Joyeux noel! fantasy on old French carols (1951)
• Opus 77 - Messe basse, no. 1, organ music for Low Mass on Eucharistic themes: Praeludium, Offertory, Elevation, After the elevation, Domine, non sum dingus, Communion, Postlude (1952)
• Opus 78 - Meditations on well known hymn tunes for Organ (1953)
• Opus 80/1-7 - Seven Preludes on Advent Hymns (1952 of 1954) (O Lord, how shall I meet Thee, On Jordan's bank the Baptist's cry, The advent of our King, O come, Oh come, Emmanuel, Come, Thou precious Ransom, come, When sinners see their lost condition, Hail to the Lord's Anointed)
• Opus 80/8-14 - Seven Preludes on Christmas Hymns (1952) (Oh, rejoice, ye Christians, loudly, Hail the day so rich in cheer, Savior of the nations, come, All my heart this night rejoices, O Jesus Christ, Thy manger is, Christians, sing out with exultation, Christ the Lord to us is born)
• Opus 80/15-21 - Seven Preludes on Hymns for Lent (1954) (Upon the cross extended, Lord Jesus, Thou art going forth, O darkest woe, The death of Jesus Christ, our Lord, Glory be to Jesus, O dearest Jesus, what law hast thou broken, There is a fountain, filled with blood)
• Opus 80/22-28 - Seven preludes on hymns for Holy Week (1954) ('t Was on that dark, that doleful night; The seven words on the cross; Our blessed Savior seven times spoke; Lord Jesus, we give thanks to Thee; Behold the Savior of mankind; Jesus, I will ponder now; Throned upon the awe-full tree)
• Opus 80/29-35 - Seven preludes on hymns for general use (1961) (Open now thy gates of beauty; God of mercy, God of Grace; O day of rest and gladness; Blessed are the sons of God; All ye who on this earth do dwell; It is not death to die; Praise God, from Whom all blessings flow)
• Opus 81 - Seven Preludes on Plainsong Hymns (1955 of 1952)
• Opus 82 - The church modes (Part 1. Modes I-V, Part 2. Modes VI-VIII) (1959)
• Opus 83 - Symphonia Elegiaca hier een opname van deel 2 'Last judgement' door Laure Dermaut
• Opus 85 - Ten Preludes on Hymn Tunes in Free Style for Organ
• Opus 86 - Eleven Improvisations for Organ (1957) (St. Catherine, St. Agnes, St. Bernard, Filius De, Sawley, Magdalena, Newington, Everton, Waring, St. John, St. Anne)
• Opus 88 - Ten preludes for organ based on well-known hymn tunes (1954)
• Opus 89 - Messe basse, no. 2, organ music for Low Mass in honor of the Blessed Virgin Mary: Prelude and Introit, Offertory, Elevation, Communion, Postlude (1954)
• Opus 92 - Devotional Moments for Organ, Book 2 (1954)
• Opus 93 - Messe basse, no. 4 : organ music for low mass on Paschal themes: Prelude and Introit, Offertory, Elevation, After elevation, Communion, Sortie-fanfare (1958)
• Opus 94 - Four short pieces for organ: Preludietto, Sarabande, Dirge, Passacaglia brevis (1957)
• Opus 98 - Harqua-hala; 3 nature sketches for Hammond organ (1960)
• Opus 99 - Devotional Moments for Organ, Book 3 (1956)
• Opus 100 - Messe basse no. 3 for Christmastide: Prelude and Introit, Offertory, Elevation, Communion, Postlude (1957)
• Opus 102 - Organ and chimes: ten compositions (1954) hier een opname van 'Evening Song' en van 'Meditation' door een onbekende organist
• Opus 103/2 - Christmas rhapsody (1958)
• Opus 103/3 - Solemn Prelude for a Festal Day (1962)
• Opus 105 - Sonata for Organ (1964)
• Opus 106 - Seven Preludes and Fugues (1961)
• Opus 107 - Biblical Sketches (1958)
• Opus 110 - Suite for Organ (1960)
• Opus 114 = Præludia breviora per omni toni = 12 short preludes in all keys for organ (1963)
• Opus 118 - Devotional Moments for Organ, Book 4 (1951)
• Opus 121 - The Little Organ Book Thirty Seven Easy Pieces For Hammond And Pipe Organs (1961)(verschillende componisten w.o. van Hulse)
• Opus 122 - Ten service pieces based on hymn tunes for organ (1962)
• Opus 124 - Soli Deo Gloria (10 Pieces for Organ)
• Opus 126 - Short Pieces on Gregorian Themes. For Organ (1963)
• Opus 127 - Organ Music for Church, 11 Pieces for Organ (1963)
• Opus 125/1 - Marche pontificale (1962)
• Opus 130 - Ten Pieces for Organ. For church use (1966)
• Opus 132 - Suite for Easter: four pieces for organ: Prelude on "Singers, Sing", Meditation on "Jesus Christ Is Risen Today", Improvisation on "Ye Sons and Daughters", Toccatina on "Christ, the Lord, Is Risen Today (1966)
• Opus 140 - Hommage à Breughel: Poème rhapsodique pour grand orgue (1974)
• Opus 144 - Sinfonia da chiesa (1973)
• Opus 150 - Prélude et Fugue sur B.A.C.H. (1974)

Opusnummer onbekend of nog niet gevonden:

• Bachianas Brasileiras no.5. van Heitor Villa-Lobos (1887-1959) - Aria Cantilena; arranged for organ solo by Camil van Hulse (1960)
• Easter Morn. - Fantasy on Easter themes For organ and piano (1951)
• Three interludes on a plain chant for organ (1951)
• Four Short Pieces for Organ (Original Compositions for the Organ. New Series) (1957)
• Miniatures: 1. Madonna, 2. Shadows, 3. Snowflakes, for organ ... transcribed by Camil van Hulse (1958)
• Seven pieces for the service (petite suite) (1959)
• Little cycle through the Christian Year for Hammond and Pipe Organs (1960)
• Three Chorale Preludes (1962)
• Postlude for solo organ (1962)
• At the manger in Bethlehem (1962)
• Organ music for church: eleven pieces for organ (1963)
• Cortege nuptial, for organ. With Hammond organ registration (1965)
• Suite For Easter - Four Pieces For Organ (1966)
• Aria For Organ With Hammond And Pipe Organ Registration (1967)
• Epithalamium (Wedding Music) for Church Organ; on a chorale by Melchior Vulpius (1978)
• Fantaisie-Toccata on Dies irae

Verzamelbundels met andere componisten:

• The parish organist. Part two. One hundred twenty chorale preludes, voluntaries, and postludes by older masters and contemporary composers. A.o. My hope is built on nothing less = Magdalen / Camil van Hulse (1953)
• The parish organist. Part three. One hundred twenty chorale preludes, voluntaries, and postludes by older masters and contemporary composers. A.o. Take my life and let it be = Patmos / Camil van Hulse (1953)
• Intervolatures for Organ: Marche pontificale; Gaudeamus / Dobbelsteen, Postlude / McGrath, Exsultate Deo / Van Hulse (1957)
• Miniatures for Organ: Andante religioso / J. McGrath, Pontificale / C. Van Hulse, Moderne / L. Dobbelsteen (1961)

[Philip van den Berg]

zojuist een aantal orgelcomposities toegevoegd en een paar opusnummers gevonden (blauw aangegeven)

[Philip van den Berg]

De dispositie in ranks van het Reuter orgel Opus 936 dat de RK Ss. Peter & Paul Church in Tuscon in 1949 naar de specificatie van Camil van Hulse liet bouwen. Deze geeft een indruk van het klankidioom dat van Hulse nastreefde. De gereserveerde stemmen zijn nooit geplaatst. Het zou bij ingebruikname 38 stemmen hebben, 22 koppelingen/speelhulpen en 1800 pijpen (ik tell er krap 1400). In totaal waren 55 registers en 3600 pijpen voorzien. Het orgel is geplaatst door David McDowell en is op 29 juni 1949 in gebruik genomen.

Pedal Organ C-g' - 68 pipes
Major Bass 16 ft - 44 pipes
Gedeckt 16 ft - 12 pipes
Trombone 16 ft - 12 pipes

I Choir Organ C-c'''' - 329 pipes
Melodia 8 ft - 61 pipes
Quintadena 8 ft - 61 pipes
Gemshorn 8 ft - 85 pipes
Unda Maris 8 ft - 61 pipes
Clarinet 8 ft - 61 pipes

II Great Organ C-c'''' - 427 pipes
Open Diapason 8 ft - 61 pipes
Rohr Flute 8 ft - 61 pipes
Gamba 8 ft - 61 pipes
Octave 4 ft - 61 pipes
Twelfth 2 2/3 ft - 61 pipes
Fifteenth 2 ft - 61 pipes
Trumpet 8 ft - 61 pipes
chimes (gereserveerd)

III Swell Organ C-c''' - 548 pipes
Geigen Diapason 8 ft - 73 pipes
Stopped Flute 8 ft - 85 pipes
Salicional 8 ft - 73 pipes
Voix Célèste 8 ft - 61 pipes
Mixture III (2 ft - 1 3/5 ft - 1 1/3 ft) - 183 pipes
Oboe 8 ft - 73 pipes

total: 1372 pipes

gereserveerd: 20 more ranks, Floating Bombarde, Altar or Antophonal organ at east end of church

II/P Bombarde C-c''' (bespeelbaar vanaf Great en Pedal; geheel gereserveerd)
Octave 4 ft
Plein Jeu
Cornet
Trombone 16 ft
Trumpet 8 ft
Clarion 4 f

Altar or Antiphonal organ C-c''''
dispositie onbekend
(bespeelbaar vanaf bestaande manualen en vanaf een eigen speeltafel; na gebouwd te zijn is het als separaat orgel geplaatst in een andere kerk ..)

hieronder een krantenfoto van de ingebruikname op 29 juni 1949 met v.r.n.l. Camil van Hulse, orgelbouwer David McDowell en bisschop Green

Bronnen: krantenartikelen, disposities David McDowell

Attached Image (Click thumbnail to expand)

[Philip van den Berg]

de Sts Peter & Paul's Church in Tucson, Arizona

Attached Image (Click thumbnail to expand)

[Philip van den Berg]

Voor wie 24 maart heeft gemist: op 31 juli zal Laure Dermaut in de San Salvatorkathedraal te Brugge o.m. "Het laatste oordeel/the Last Judgment", deel twee van de Symphonia Elegiaca van Camil van Hulse spelen. Voor details over het verdere programma en aanvang, zie de agenda.

[Philip van den Berg]

Vandaag nog verschillende aanvullingen in groen aangebracht, waaronder rond de 30 nieuwe orgel composities, alsmede een paar links naar opnames.

[Andre Welten]

Vrijdag avond 2 augustus 2013 om 20.00uur geeft Laure Dermaut een concert in de Grote Kerk te Breda met werk van o.a. Camil van Hulse. Zie de website van de Stichting Orgelconcerten Breda (www.stichtingorgelconcertenbreda.nl)

[Philip van den Berg]

Hieronder een fabrieksopgave met de dispositie van het Reuter-orgel in de RK Ss Peter and Paul Church tin Tucson, Arizona. Deze lijkt niet geheel aan te sluiten bij de eerdere opgave van de 'ranks'. Bij de opgave zijn Opus 947 en het jaartal 1951 vermeld, wat beide mogelijk fout is, alsmede 3/12 (datum van ingebruikname?).

PEDAL ORGAN C-g'
Open Diapason 16 ft (gereserveerd)
Bourdon 16 ft¹
Gemshorn 16 ft (gereserveerd)
Gedackt 16 ft (SW)
Open Diapason 8 ft (GT)
Bourdon 8 ft¹
Cello 8 ft (gereserveerd)
Gemshorn 8 ft (GT)
Dolce Flute 8 ft (SW)
Gemshorn 4 ft (GT)
Trombone 16 ft
Tromba 8 ft (GT)

CHOIR ORGAN C-c''''
Gemshorn 16 ft TC (GT?)
Open Diapason 8 ft (GT from Gemshorn 8 ft & Octave 4 ft)
Melodia 8 ft (GT)
Gemshorn 8 ft (GT)
Unda Maris 8 ft (gereserveerd)
Quintadena 8 ft (gereserveerd)
Wald Flute 4 ft (GT)
Gemshorn 4 ft (GT)
Quinte 2 2/3 ft (GT)
Gemshorn 2 ft (GT)
Clarinet 8 ft (gereserveerd)
Tremulant
Sub
Unison Off
Super

GREAT ORGAN C-c'''' (enclosed with CHOIR ORGAN)
Gemshorn 16 ft TC²
Open Diapason 8 ft
Melodia 8 ft
Gemshorn 8 ft²
Gamba 8 ft (gereserveerd)
Octave 4 ft
Wald Flute 4 ft²
Gemshorn 2 2/3 ft²
Gemshorn 2 ft²
Trompette 8 ft
Sub
Unison Off
Super
Blank (mogelijk de Chimes)

BOMBARDE C-c'''' (geheel gereserveerd)
Octave 4 ft
Mounted Cornet III-IV
Plein Jeu III
Bombarde 16 ft
Bombarde 8 ft
Bombarde 4 ft

SWELL ORGAN C-c''''
Gedackt 16 ft³
Geigen Diapason 8 ft (superoctaaf uitgebouwd)
Gedackt 8 ft³
Salicional 8 ft (superoctaaf uitgebouwd)
Voix Celeste 8 ft (af c en superoctaaf uitgebouwd?)
Geigen Principal 4 ft (superoctaaf uitgebouwd)
Gedackt 4 ft³
Nasard 2 2/3 ft³
Piccolo 2 ft³
Tierce 1 3/5 ft³(waarschijnlijk)
Fourniture IV (gereserveerd)
Oboe 8 ft (superoctaaf uitgebouwd)
Vox Humana 8 ft (gereserveerd)
Tremulant
Sub
Unison Off
Super
Blank

^{1 2 3}= units

Bron: Jeff Scofield, 12 April 2013