Assemblage anno 2012, helemaal oké of dertien in dozijn?

Vanmiddag, tijdens een wandeling dacht ik aan een aantal orgelprojecten in wat ik (zonder respectloos te willen zijn) 'akoestisch niet onaardige reformatorische preekkerken' noem.
Bijvoorbeeld:
Elspeet, Herst.Herv.Kerk (Metzler, 1953; uitgebreid met Rugwerk; nieuwe kas) link
Putten, Herst.Herv.Kerk (Steinmann, 1969; voorbereid op uitbreiding met Bovenwerk; nieuwe kas) link
Urk, Chr. Geref. Ichthushof (Kleuker, 1963; uitbreiding met materiaal Van Leeuwen (Vianen 1955) en nieuw materiaal, ombouw, nieuwe kas) link
Urk, Chr. Geref. Immanuelkerk (Verschueren, ; uitbreiding, ombouw, nieuwe kas) link

Op dit forum is er al meer dan eens gesproken over de quasi-klassieke fronten en of ze al dan niet geslaagd zijn.
Maar een vraag die vanmiddag bij mijn opkwam: "Hoe moet je deze werkzaamheden artistiek-kwalitatief duiden?"
Wat ik bedoel: bijv. een orgelbouwer als Koch, die orgels assembleerde uit bestaand materiaal, vinden we over het algemeen niet bepaald een hoogvlieger.
Maar bijv. een Hinsz, die ook veel bestaand materiaal gebruikte, weer wel.

De (ver)bouwers van deze instrumenten zijn geen prutsers, maar...
Zijn vernieuwbouwprojecten als hierboven nu projecten 'die er toe doen', of zijn het, ondanks hun omvang 'onbeduidende instrumenten van dertien in een dozijn'?
Hoe moeten we deze werkzaamheden waarderen? Alleen op hun 'bruikbaarheid'? En zijn er dan mensen die er ervaring mee hebben? Of speelt er nog meer mee?

Ik vind het op z'n minst getuigen van een gebrek aan respect voor het werk van orgelbouwers uit het verleden.

Het laatste voorbeeld is nog het meest schrijnend: een zeer karakteristieke jaren '60 kas wordt ingeruild voor een kitscherige nep-barok-imitatie. Je vernietigt daarmee een sprekend voorbeeld van een historische bouwstijl, en je eindigt met een instrument waarvan vorm en inhoud niet met elkaar overeenstemmen.

Wat orgel(nieuw)bouw betreft is Nederland het lachertje van Europa. Slechte smaak heerst. Waar anders vind je een plaats waar men voor een bestaande moderne kerk een namaak-barokke orgelkast ontwerpt?

Ik kan me oprecht kwaad maken over zo'n vertoon van wansmaak.

Het door Jaco aangekaarte onderwerp is naar mijn mening een verhaal waarvan elke realiteit ontbreekt.

Vandaag de dag wordt veel te gemakkelijk geroepen dat elk orgel overal past en dat is zeker niet waar !

Als we de door Koch gebezigde orgelbouw beschouwen komen we tot de conclusie dat deze erg laag op de muzikale ladder staan. Technisch en artistiek wil er nog wel eens wat aan mankeren aan die instrumenten.

Verder zal voor ieder orgel, ongeacht de bouwer en de bouwtijd, gekeken moeten worden of een overplaatsing overwogen kan worden. Hierbij spelen belangrijke factoren een rol, zoals de grootte van de kerk, de akoestiek om zo maar een paar belangrijke onderdelen te noemen. Om het dan nog wat ingewikkelder te maken, sommige orgels kunnen wel in de ene maar niet of nauwelijks in de andere kerk geplaatst worden. Ik moet daarom ook stellen dat het overplaatsen van een toporgel vanuit de ene kerk naar een andere kerk uit kan draaien op een mager resultaat.

De gestelde vraag doet er dus niet zo veel aan af. Het gaat om een goede afweging. Jaren geleden werd e Gerardus Majella kerk in Den Haag gesloten, het orgel werd verkocht. in de Majella kerk klonk het orgel als een kathedraal orgel, geweldige akoestiek. Het orgel werd overgeplaatst naar Alblasserdam, geen greintje akoestiek, totaal geen klank, een complete deceptie.

m.vr.gr.
Henk Kwakernaat

Met Henk, in de oude ggk Dirksland stond een Leeflangorgel , en het kerkgebouw klonk van geen kanten , het orgel is in de oude kerk nog een keer door de oude Nijse uitgebreid wat niet overtuigend was .
Weer al een aantal jaren terrug is er een nieuwe kerk gebouwd en het orgel van de oude kerk overgeplaatst, de verrassing is dat de nieuwe kerk klinkt als klok en het orgel er een nieuw leven heeft gekregen en nu pas tot zijn recht komt , voorbeeld de subbas 16 nog nooit gehoord in de oude kerk is in de nieuwe kerk goed hoorbaar(voelbaar) , een schitterend orgel in een goed klinkende ruimte geworden .
Gr Henk.

Wat zo in mij opkomt is dat niet elke verbouw rommelen is met het werk uit het verleden. Vroeger kon een orgel soms gebouwd worden door giften van rijken, zodat de orgelbouwer in één keer het complete concept kon uitwerken. Zo'n orgel was af, ingrijpende veranderingen vind ik dan zonde en doet idd afbreuk aan het werk en de gedachte achter het orgel van de voormalige bouwer.

Toch zijn veel orgels gebouwd met beperkte middelen, de oorspronkelijke bouwer had eigenlijk meer gewild maar daar was geen geld voor. In zo'n geval vind ik een uitbreiding of verbouwing van een orgel minder erg, zeker als de oorspronkelijke klank behouden blijft, maar het orgel eigenlijk meer "af" gebouwd wordt.

Verder is het inderdaad jammer dat de meeste orgels een saai nepbarok front krijgen. Wat vernieuwende ontwerpen zou mooi zijn, barokfronten hebben we al genoeg.

speel je dan wel liever op Hauptwerck met een sampel van Hinsz en een foto van Kampen voor je neus?

Thuis? Ja, maar daar heb ik het geld niet voor (over). Mijn eenvoudige Ahlborn en een dosis aanvullende fantasie doen 't ook. ;-)

In de kerk? Brr, nee. Dan liever een goed onderhouden en origineel jaren '60 orgel...

En ja hoor, weer eentje...
Dit orgel is na een kerkrestauratie alweer uit de mode...
http://ip51cc4e92.adsl-surfen.hetnet.nl/sc...E=NL&LIJST=lang

En gaat er straks zou uitzien:
http://www.hhggenemuiden.nl/foto-s/categor...euwe-orgel.html

Deze keer is de nieuwe kas wel 'logisch' omdat het oude ontwerp (m.i. niet onaardig voor een jaren 70-orgel uit Duitsland) als het ware rondom het raam gebouwd was. En zo'n venster ontbreekt nu eenmaal in Genemuiden. Verder lijkt het ook wat minder 'kitsch-barok'.
Maar of die neobarokke schreeuwers nu echt passen bij Hersteld Hervormde zang? Benieuwd wie de klus mag klaren en hoe het uiteindelijke resultaat is: dit is toch geen klein orgeltje met een zeer universele dispositie...

Het lijkt wel of het kopen van afgedankte Duitse orgels in de mode is! Maar ja! Hier
krijgen ze een goed tweede leven!

hallo Jaco,
die eerste url : http://ip51cc4e92.adsl-surfen.hetnet.nl/sc...E=NL&LIJST=lang wil bij mij niet open?

Een URL met een .exe erin? Raar...
En wat een somber ding, zeg. Lijkt wel iets uit een griezelfilm. Wordt daar bovengemiddeld veel hel en verdoemenis gepredikt?

Dat was gewoon een url gekopieerd vanuit de onvolprezen orgeldatabase van Piet Bron. Maar die ligt er nu sowieso even uit (ander topic).
Misschien even geduld?

Het gaat in elk geval om het Oberlinger-orgel (1970) uit de Stiftskirche in Neustadt (Duitsland). 51 stemmen, drie manualen en pedaal.

Volgens mij doet de link het weer.

Ik vond die zwarte nepbarokkas al spuuglelijk, en nu ik het origineel kan zien, wordt die indruk alleen maar versterkt.
Je verruilt een fraai moderne, originele. levendige en elegante jaren '70-kas dus voor een kitscherige en benauwend stijve exercitie in een of andere neostijl. Zoiets kan alleen in Nederland.

wie zet z'n handtekening daaronder?